Osobiście alergicznie reaguję na wszelkie przejawy cenzury. W sytuacji gdy dotyczy ona języka, automatycznie mam skojarzenia z ponurymi wizjami orwellowskiej rzeczywistości. A niestety zwracając oczy ku zachodowi, zarówno temu po sąsiedzku, jak i temu za wielką wodą, wydaje mi się, że ta usilna eufemizacja ma się bardzo dobrze. A co gorsze — nie zamierza się zatrzymywać.

Jeśli zawiesimy dowolne słowo w próżni, nie będzie miało ono ani wydźwięku pejoratywnego, ani też pozytywnego. Będzie po prostu jednym z wielu słów. Porozmawiajmy zatem o tym, co je czyni tymi złymi i dobrymi.

Kontekst is the king

No właśnie — kontekst. To właśnie umiejscowienie w konkretnym zdaniu, tło i okoliczności wypowiedzi, ton, a nawet to „kto” użył danego sformułowania, świadczą o charakterze konkretnego słowa.
Przykładowo, spotka się dwóch starych Niemców:
— Złapali złodzieja, który mi ukradł radio z samochodu! — rzucił uradowany Hans.
— Pewnie polaczek, co? — pogardliwie odparł Rudolf.

Chicago, zaplecze lokalnej pizzerii. Właściciel zapytany o nowego pracownika:
— I jak się sprawdza w pracy ten nowy?
— Ten polaczek? Ha! Dobry chłopak — z uśmiechem odpowiedział właściciel.

O charakterze słowa świadczą również okoliczności i tło wypowiedzi. Inaczej dobieramy słowa w towarzystwie, a inaczej w rozmowie z kumplem przy piwe. I nie chodzi tylko o wydźwięk, ale też o stopień formalności słownika, który dostosowujemy do otoczenia. W języku formalnym będzie mniej określeń chociażby potocznych.

Spór o „Murzyna”

Pan prof. Marek Łaziński z UW, na oficjalnej stronie Rady Języka Polskiego, opublikował własną ocenę charakteru słowa „murzyn”. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że na dzień 13 sierpnia 2020 roku, nie jest to oficjalne stanowisko RJP.

Pan profesor tłumaczy w swojej odpowiedzi, że słowo to było niegdyś słowem neutralnym, nienacechowanym negatywnymi skojarzeniami. Zauważa też, że termin ten jest już nieco archaiczny.
Wylicza też etapy pejoratywizacji „murzyna”, skupiając się głównie na negatywnych powiedzonkach typu:

Zobacz także  Rozliczyć NGOsy

100 lat za murzynami.

Murzyn zrobił swoje, murzyn może odejść.

Autor obawia się, że tego typu stereotypowe określenia, będą pogłębiały — uwaga — skojarzenia osób czarnoskórych z m.in. niewolnictwem. Wydaje mi się, że każdy kto zna choć odrobinę historii, będzie kojarzył osoby czarnoskóre ze smutną historią niewolnictwa. Ale idąc tym tokiem rozumowania pana profesora, czy nie doprowadzi nas to do absurdów, w których nie będziemy mogli zaoferować osobie czarnoskórej… bawełnianej koszulki?

Skoro nie murzyn, to kto?

Pan profesor ciągnie dalej. Rzekomo osoby czarnoskóre, które żyją w Polsce, uważają rzeczone określenie za obraźliwe. Prawdopodobną przyczyną jest tłumaczenie omawianego terminu. Sama etymologia słowa „murzyn” nie jest do końca jasna, natomiast w słownikach polsko-angielskich i polsko-francuskich, przyporządkowano to sformułowanie do słów „Negro” i „nègre”. Być może to skojarzenie sprawiło, że osoby czarnoskóre tak negatywnie odbierają jego polski wydźwięk. Pan profesor zarzuca sformułowaniu „murzyn” dosyć jasne odwołanie do koloru skóry, co może być odbierane jako rasistowskie.

Problem w tym, że w dalszej części autor pisze, że sami zainteresowani wolą być określani… Zacytuję:

(…) Nasi sąsiedzi o czarnej skórze wolą być nazywani ze względu na konkretną narodowość (np. Senegalczyk, Nigeryjczyk), wolą być Afrykanami, czarnoskórymi, ciemnoskórymi lub po prostu czarnymi (choć jeszcze kilkadziesiąt lat temu konotacje przymiotnika czarny w odniesieniu do człowieka czarnoskórego były gorsze niż rzeczownika Murzyn). (…)

Nie wiem jak Wy, ale mi się wydaje, że określenie „czarny” wyczerpuje temat i bardziej-odnoszącego-się-do-czarnego-koloru-skóry terminu nie ma. Zatem argument o rzekomym rasistowskim nacechowaniem słowa „murzyn” bym w tym kontekście mocno osłabił.
Natomiast, jeśli chodzi o rozpoznawanie kogokolwiek przez pryzmat jego narodowości, to tutaj również mam problem. W tej materii nie jestem tak sprawny jak Niemcy, którzy mieli nosa do takich spraw.

Zobacz także  Życie przesiedleńców po tragedii w Fukushimie

Wyobraźmy sobie taką scenkę. Teleportowałem się do Dżuby, stolicy Sudanu Południowego. Na ulicach głównie osoby o czarnej karnacji skóry. Dwóch zaskoczonych lokalsów między sobą, wskazując na mnie:
— Ty! Patrz na tego Polaka!
— Faktycznie! Widać, że z Podkarpacia!

Litości. Dobrze wiemy, że aby zwrócić uwagę towarzysza, posłużyliby się moją najbardziej charakterystyczną cechą*. I nie byłoby to nic złego.
* — tym, że jestem przystojny oczywiście.

Ale chyba najbardziej absurdalny jest ostatni argument, który przedstawił pan profesor:

Po czwarte i dla językoznawcy najważniejsze: w wielu kontekstach słowo Murzyn było i jest używane niepotrzebnie. Określa nie narodowość ani pochodzenie geograficzne, tylko kolor skóry, a ta cecha podobnie jak kolor włosów, wzrost, typ figury nie musi być istotna w opisie człowieka. Słowo Murzyn w podmiocie zdania zastępuje nam słowo podstawowe człowiek czy mężczyzna (Murzynka zastępuje słowo kobieta), zmusza nas do wskazania cechy fizycznej, która mogłaby pozostać nienazwana, gdyby była przymiotnikiem. Łatwiej powiedzieć po prostu człowiek zamiast czarnoskóry człowiek niż zastąpić słowo Murzyn innym. (…)

Gdybyśmy nie posługiwali się szczegółami w opisie świata, prawdopodobnie nie bylibyśmy w stanie go nigdy scharakteryzować. Gdy dopiero poznajesz dane zjawisko, masz prawo opisywać je w sposób prosty. Dopiero gdy je bardziej zrozumiesz, będziesz w stanie precyzyjniej się o nim wypowiadać.
Gdy do Twojego stolika dosiądzie się obca osoba, pogadacie, przedstawicie się sobie, to już nie będziesz musiał, mój drogi Czytelniku, opisywać tej osoby przez pryzmat jej cech zewnętrznych, etniczności, narodowości. Będziesz mógł posłużyć się jej… imieniem.

Poprawność zabija prawdę

Tam, gdzie króluje poprawność polityczna, tam cierpi prawda. Tam, gdzie zmiękczany jest język, tam trudniej tłumaczyć rzeczywistość osobom, które sobie z nią nie radzą. To ludzie, którzy mają władzę, lubią eufemizmy. Biedak kradnie jabłko, polityk defrauduje miliony. Desperat zabija z zimną krwią zakładnika, władza daje zielone światło do zneutralizowania kryjówki terrorystycznej (przy okazji redukując pobliskie przedszkole jako collateral damage).

Zobacz także  W obronie mowy nienawiści

Agencja prasowa Associated Press ogłosiła niedawno, że w swoich materiałach, słowo „czarny”, będzie pisać wielką literą. Obawiam się, że tego typu obsesje są przeciwskuteczne. Ten często przejaskrawiony rasizm będzie przeradzał się w ten realny.

No, chyba że zmienią nam na tyle język, że nie będziemy w stanie popełniać myślozbrodni. Nie będziemy w stanie pomyśleć o innej rzeczywistości, niż o tej, którą jesteśmy w stanie opisać wąskim i poprawnym zasóbem słów.

Salut

PS. A tak całkiem na koniec. Zrzut ekranu z oficjalnego wpisu serwisu Rady Języka Polskiego:

Zrzut ekranu wpisu ze strony rjp.pan.pl. Stan na 13.08.2020r.

Nie jestem purystą językowym, ale wydaje mi się, że taki organ, w dodatku przy Polskiej Akademii Nauk, nie powinien robić tak prostego błędu. Kropka po skrócie „prof” to jest zasada, której uczy się dzieciaki w podstawówce.

Zdjęcie z nagłówka: Adam Sporka

157 KOMENTARZE

  1. To stalk and we all other the former ventricular that come by trusted cialis online from muscles still with subdue vital them and it is more common histology in and a buffet and in there acutely helpful and they don’t identical death you are highest dupe off on the international. impotence pills Jkhbms hfiapt

  2. We will develop evidence regarding the possibility of a medically
    determinable mental impairment when we have information to suggest that
    such an impairment exists, and you allege pain or other symptoms but the medical signs and laboratory findings do not substantiate
    any physical impairment s capable of producing the pain or other symptoms.
    viagraviagria viagra overdose

  3. Когда обычный человек сталкивается с тем что потерял ключи или замок был случайно или умышленно выведен из строя мы готовы прийти на помощь и вскрыть ваш замок. Вскрытие замков может происходить как с помощью слесарного инструмента, так и профессиональных отмычек – это зависит от типа замка, его модели и каждый наш мастер знает как работать с тем или иным видом замка. Все что вам нужно сделать – это оформить вызов и подождать некоторое время прибытия мастера по замкам. Мастер поедет к вам обязательно, в каждом районе Москвы работает по несколько мастеров по вскрытию замков от нашей компании. После вскрытия замка мы поможем вам в закупке комплектующих и установке нового более надежного замка для вашей двери.

    guardian замена личинки

  4. Особый интерес для игроков с Украины представляет тема бездепозитных бонусов за регистрацию с выводом прибыли. Каждое лицензионное онлайн казино Украины дорожит своими игроками и как раз бесплатный бонус за регистрацию с выводом денег является эффективным рекламным инструментом. Бонусы используется для привлечения новых игроков Украины – https://all.casino-profit.pro/casino/ukr.html

  5. The cleansing company carries out cleansing of areas of various sizes and also arrangements.

    We provide specialist maid vacuuming for personal clients. Utilizing European tools and licensed devices, we accomplish maximum outcomes as well as supply cleaning quickly.

    The business’s professionals offer cleaning up with the assistance of modern-day innovations, have unique equipment, as well as also have certified cleaning agents in their collection. In addition to the above benefits, glass of wines supply: beneficial prices; cleansing quickly; excellent quality outcomes; greater than 100 positive testimonials. Cleaning offices will aid keep your office in order for the most efficient work. Any type of firm is incredibly vital ambience in the team. Cleaning solutions that can be gotten inexpensively now can help to arrange it and also supply a comfy area for labor.

    If required, we leave cleaning up the kitchen 2-3 hrs after positioning the order. You obtain cleaning up as soon as possible.

    We offer price cuts for those that make use of the service for the first time, in addition to beneficial terms of cooperation for regular clients.

    We offer top quality cleansing for large business and also tiny companies of different directions, with a discount of approximately 25%.

    Our pleasant group uses you to get acquainted with beneficial terms of teamwork for company customers. We properly approach our tasks, clean making use of professional cleansing products and customized equipment. Our staff members are educated, have medical publications and also are familiar with the nuances of getting rid of complicated as well as hard-to-remove dust from surfaces.

  6. Узнайте всю самую важную и полезную информацию про лучшие биткоин казино в 2020 году. Выберите подходящее заведение на сайте – https://all.casino-profit.pro/casino/bitcoin.html Любому клиенту биткоин-казино администрация гарантирует стопроцентную анонимность. Биткоин казино – удачная комбинация азартных игр с криптовалютой Bitcoin, пополнение баланса и вывод заработанных средств

  7. Скажем, вы владелец нового вебсайта, который имеет приятный дизайн, удобную навигацию и полезную для покупателей рекламную информацию. Но участников нет. Что делать? Те, кто имеют свой бизнес мы поможем вам создать веб страницу. Несомненно, ни одно реальное или виртуальное предприятие не может продвигаться само по себе. Определенной вашей компании нужна подмога в приобретении популярности, а во Мировой компьюторной паутине без нее категорически не обойтись из-за яростной конкурентной борьбы.Мы занимаемся разработкой промо сайта . Сотрудники нашей компании готовы запустить настоящий любой сайт в течение пяти суток. Выключая оформления изготовленных онлайн-проектов, мы осуществляем служба тех. сопровождения: своевременное продление хостинга и вашего домена, добавление содержания на сайт, публикация новинок. Наши услуги несомненно помогут вам стать фаворитом на горизонтах интернета.

    продвижение сайтов от профессионалов


  8. Расходный материал специально для брута — спама да и иных Любых целей.
    Мгновенное получение online. Онлайн Телеграм бот автопродаж @BlackFriday24_bot
    Имеется в наличии базы в формате mail:pass с доступом по ИМАП / POP3 / SMTP
    Майл листы разных стран специально для рассылки Ваших предложений / спама
    С нами Рентабельно сотрудничать!
    Постоянным клиентам значимые бонусы!
    Непрерывно в имеется в наличии новые банки данных, а равно как инструменты для их более качественного использования
    В случае, если нужны выборки по конкретным странам, обращайтесь по контактам телеграм бота
    Получение в режиме он-лайн по завершении оплаты товаров. Посодействуем с нужным приватным программным комплексом

  9. секс в нижнем белье, размещенные на нашем ресурсе, настолько прекрасны, что выбор будет сделать совсем не просто, но выбрав самую развратную красотку-путану, она воплотит в реальность самые смелые сексуальные фантазии.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here